ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση, αυτήν που αναπτύχθηκε στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων και συνδέεται με όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας εκείνης της εποχής ή -στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων- με την πρακτική της κοινωνικής αντίδρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Κατόπιν συνδέθηκε στενά με την πρακτική της εθνογένεσης, υπό την επίδραση της ρομαντικής ιδεολογίας του volksgeist.

Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της προφορικής λογοτεχνίας αποτελεί η σύνδεσή της με προγενέστερα είδη.

Η συνεχής αναδημιουργία και μετάλλαξη αποκαλύπτεται κυρίως με όσα απορρόφησε το συγκεκριμένο είδος κατά την πορεία του μέσα στον χρόνο.

Η αφομοίωση ξένων στοιχείων σχετίζεται με διαφορετικούς τρόπους ζωής, σύμφωνα με τους οποίους νέα γεγονότα καθορίζουν και επιβάλλουν τις διαδικασίες επιλογής των απορροφούμενων στοιχείων.
Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκσυγχρονισμού είχε ως αποτέλεσμα τον βαθμιαίο εκτοπισμό αυθεντικών παραδοσιακών στοιχείων.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Μάν’ αργυρό κλωντήρι

Μάν' αργυρό κλωντήρι Μάν' αργυρό κλωντήρι μα και μαλαματένιο θέλω να σε στολίσω με πράσινα λουλούδια με κόκκινο μετάξι να πάει να προσκαλέσει συντέκνοι και μπρατίμοι του νιόγαμπρου...

Πιδί μ’ κι αν θέλτ’ς να παντριφτείς

Πιδί μ' κι αν θέλτ'ς να παντριφτείς Πιδί μ' κι αν θέλ'ς, πιδί μ' κι αν θέλ'ς να παντριφτείς έλα κι ρώτα ιμένα να σι πω ποια είνι...

Θωμαή

Θωμαή Στη σκάλα π' ανεβαίνεις και στα σκαλώματα, (2) όλο το νου σου βάζεις, Θωμαή μ', στα στεφανώματα. (2) Στη σκάλα π' ανεβαίνεις, το πρώτο το σκαλί,...

ΘΡΑΚΗ

Φίλοι μ’ καλώς ορίσατε

Φίλοι μ' καλώς ορίσατε Φίλοι μ' καλώς ορίσατε, φίλοι μ' αγαπημένοι. Και γώ μ' αυτό τον ερχομό πολύ ευχαριστώ σας. Ας τραγουδήσω κι' ας χαρώ κι' ας παίξω κι' ας...

Λωλαίνομαι, μανούλα μου

Λωλαίνομαι, μανούλα μου Λωλαίνομαι, μανούλα μου, για μια γειτονοπούλα μου. Σύρε, μανά μ', και πες της το, κάτσε κουβέντιασέ της το. -Μετά χαράς σου, γιόκα μου, θα πάρω και τη...

Καλόν το Κάστρο της Βορριας

Καλόν το Κάστρο της Βορριας Α' παραλλαγή : -Καλόν το Κάστρο της Βορριας , μέσα νερό δεν έχει. Τρία κορίτσια Καστρινά κείνο παρακαλούνε : -Αφήστε, δράκοι, το νερό,...

ΚΡΗΤΗ

Κάλαντα Κρήτης

Κάλαντα Κρήτης Καλήν εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας Χριστού τη θεία γέννηση να πω στ' αρχοντικό σας Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει οι ουρανοί...

Αναστορούμαι

Αναστορούμαι Αναστορούμαι τον καιρό τσ' αγάπης μου τση πρώτης απού ´μουνε ντεληκανής εις τον ανθό τση νιότης. Και καβαλάρης έραινα μ' ένα μαντολινάκι κι ετραγουδούσα στου σεβντά τ'...

Μου ‘λεγες ότι μ’ αγαπάς

Μου 'λεγες ότι μ' αγαπάς Να δώσεις τέρμα στο σεβντά είχες καιρά μου θάρρος και ούτε που λογάριαζες πως έφευγα φαντάρος. Θυμήσου εκείνους τους καιρούς που ερχόσουνα κοντά μου κι έμπαινες...

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΠΟΝΤΟΣ

Πατρίδα μ’ το ορμανόπα σου

Πατρίδα μ' το ορμανόπα σου Πατρίδα μ' το ορμανόπα σου τ' έμορφα τα ρασία σ' (γιαρ) Κι επόρεσα να ελέπ' ατά και τρώει με η αροθυμία σ' (γιαρ). Τα...

Για ελα αδακά

Για ελα αδακά Για έλα αδακά, μη στέκ’ς και πλάν καικά Έλα σ’ εμόν το γιάν’, παρχάρ’ και τουτουγιάν’ Τα χ̌είλι͜α τ’ς άμον μέλ’, το φίλεμα μ’ ’κι θέλ’ κι εγώ...

ΕΠΤΑΝΗΣΑ

Η απαρνημένη

Η απαρνημένη Όρκο τση κάνω τση ξανθής κι όρκο τση μαυρομάτας κι όρκο τση γαϊτανόφρυδης βραδιά να μη τση λείψω. Και μια βραδιά τση έλειψα κι η...

Κάλαντα του Πάσχα

Κάλαντα του Πάσχα Κέρκυρα καλορίζικη τρισδυοχαριτωμένη που τ'όνομά σου ακούγεται σ'όλη την οικουμένη πέρασε η σαρακοστή που ήταν εφτά βδομάδες κι ήρθαμε να σας φέρουμε καλές σας εορτάδες Η...

Κάθε Σεπτέμβρη

Κάθε Σεπτέμβρη Τα φύλλα ντύνονται χρυσά, να ταξιδέψουν, βαλίτσες ετοιμάζουν τα πουλιά. Τα μάτια ακόμα μια φορά, θα σημαδέψουν, τους ίδιους δρόμους , που δε βγάζουν πουθενά. Κάθε Σεπτέμβρη,...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Σου ‘πα μάνα

Σου 'πα μάνα Σου 'πα μάνα καλέ μάνα σου 'πα μάνα πάντρεψέ με, σου 'πα μάνα πάντρεψέ με σπιτονοικοκύρεψέ με. Και στα ξέ - καλή μου μάνα και στα ξένα...

Η Μαριωρή παντρεύεται (Ο Τριτσιμπίδας)

Η Μαριωρή παντρεύεται (Ο Τριτσιμπίδας) Βγήκα ψηλά στα διάσελα κι αγνάντιο στη Μπαρμπάσαινα. Στης Μπαρμπάσαινας τον κάμπο Τριτσιμπίδας κάνει γάμο. Η Μαριωρή παντρεύεται κι ούλος ο κόσμος χαίρεται. Με το γιο...

Αλωνίσταινα

Αλωνίσταινα Βουνά της Αλωνίσταινας γιατί βουρκώσατε πολύ γιατί είστε δακρυσμένα Μην ο Βοριάς σας φύσηξε μην ο βαρύς Χειμώνας; Μήτε ο βοριάς μας φύσηξε μήτε ο βαρύς Χειμώνας. Μπραήμ πασάς εφάνηκε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Τιζ

0
Τιζ Κρούει οπίς τ' αρνόπο μου άμον ντο παρακαλώ 'κι επορώ να φέρ' ατέν ση στράταν ντο θέλω εγώ Εθαρρώ επάτεσα τη μαϊσίτσας το τραπέζ' ξάι το χάλι μ' 'κι τερεί και...

Το όνερον

0
Το όνερον Απόψ' είδα έναν όνερον μανίτσα μ' εχπαράγα σον ουρανόν επέτανα σα λίβια εταράγα Είδα πως έρθαν εμπροστά μ' τεσσάρ' νομάτ' άγγελοι είνας εκράτνεν το ψυόπο μ' και άλλος το μακέλλι Άλλος...

Το Τσιαμπασίν

0
Το Τσιαμπασίν Εκάεν και το Τσιαμπασίν κιεπέμναν τα τουβάρε γιάρ γιάρ αμάν κιεπέμναν τα τουβάρε ωχ ωχ αμάν. Κι ερούξαν σο γουρτάρεμαν τ'Όρτους τα παλικάρε γιάρ γιάρ αμάν κι ερούξαν...

Τρυγώνα

0
Τρυγώνα Ακεί πέρα σ' ορμανόπον η τρυγώνα η κορώνα έστεκεν και εποίνε ξύλα η τρυγώνα η κορώνα. Ο άντρας ατσ' έτον μυξέας η τρυγώνα η κορώνα τα ξύλα τσ' έταν οξέας η...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Τρεις καλόγηροι κρητικοί

Τρεις καλόγηροι κρητικοί Τρεις καλόγηροι κρητικοί κι οι τρεις 'που τ' Άγιον Όρος καράβι αρματώσανε να πάνε για την Κρήτη κι ο ναύτης τους ερρώστησε στου καραβιού την πλώρη δεν έχει...

Αλωνίσταινα

Αλωνίσταινα Βουνά της Αλωνίσταινας γιατί βουρκώσατε πολύ γιατί είστε δακρυσμένα Μην ο Βοριάς σας φύσηξε μην ο βαρύς Χειμώνας; Μήτε ο βοριάς μας φύσηξε μήτε ο βαρύς Χειμώνας. Μπραήμ πασάς εφάνηκε...

Διαμαντόνυφη

Διαμαντόνυφη Ποια είναι εκείνη στα βαμπάκια, διαμαντόνυφη, ποια ειν’ εκείνη που κεντά, διαμαντόνυφη κυρά; Κέντησε μου την μπροστέλα, διαμαντόνυφη, κέντησε την μου καλά, διαμαντόνυφη κυρά. Βαλ’ της τέλια και...

Το πίνει ο νούνος το κρασί

Το πίνει ο νούνος το κρασί Το πίνει ο νούνος το κρασί, το πίνει, το πίνει. Πιές το νούνε πιές το, και πάλι γέμισε το. Δωσ’ του μια...

Στα κατσαρά σου τα μαλλιά

Στα κατσαρά σου τα μαλλιά Της τριανταφυλλιάς τα φύλλα, άιντε θα τα κάνω φορεσιά να τα βάλω να περάσω, άιντε να σου κάψω την καρδιά. Τα μάτια σου τ'αράπικα,...

Διαμάντω ποιος σε φίλησε

Διαμάντω ποιος σε φίλησε Διαμάντω μ' ποιος καλέ μου σε φίλησε (χ2) και σούβαλε σημάδι Διαμάντω μου και σούβαλε σημάδι βρε μάτια μου Με φίλησε αυτός που αγαπώ...

Μάν’ αργυρό κλωντήρι

Μάν' αργυρό κλωντήρι Μάν' αργυρό κλωντήρι μα και μαλαματένιο θέλω να σε στολίσω με πράσινα λουλούδια με κόκκινο μετάξι να πάει να προσκαλέσει συντέκνοι και μπρατίμοι του νιόγαμπρου...

Μακρυνίτσα

Μακρυνίτσα Μας χάλασαν κι αϊμάν αμάν την Νιάουστα που ήταν κεφαλοχώρι μα τον ουρανό, κορμί που τυραννώ ένα μήλο αμάν κι άλλο μήλο αμάν βράδιασε και που θα...

Μπιρμπίλη πού ‘ν’ τα πρόβατα

Μπιρμπίλη πού 'ν' τα πρόβατα Mπιρμπίλη μ’ πουν’ μωρέ κι αμάν αμάν Μπιρμπίλη μ’ πουν μωρέ τα πρόβατα; Ωρε πάησαν μπροστά μωρέ γεια σας παιδιά, πάησαν μπροστά μωρέ...

Σίνα μου

Σίνα μου Τα τραγουδάκια μου πουλώ, για Σίνα μου κι απέ κι ας τ' αγοράσει κατάλαβα τη νιότη μου, άιντε Σίνα μου γρήγορα θα περάσει. Φορεύτεις χαίδεμένη μου, για...