ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση, αυτήν που αναπτύχθηκε στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων και συνδέεται με όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας εκείνης της εποχής ή -στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων- με την πρακτική της κοινωνικής αντίδρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Κατόπιν συνδέθηκε στενά με την πρακτική της εθνογένεσης, υπό την επίδραση της ρομαντικής ιδεολογίας του volksgeist.

Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της προφορικής λογοτεχνίας αποτελεί η σύνδεσή της με προγενέστερα είδη.

Η συνεχής αναδημιουργία και μετάλλαξη αποκαλύπτεται κυρίως με όσα απορρόφησε το συγκεκριμένο είδος κατά την πορεία του μέσα στον χρόνο.

Η αφομοίωση ξένων στοιχείων σχετίζεται με διαφορετικούς τρόπους ζωής, σύμφωνα με τους οποίους νέα γεγονότα καθορίζουν και επιβάλλουν τις διαδικασίες επιλογής των απορροφούμενων στοιχείων.
Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκσυγχρονισμού είχε ως αποτέλεσμα τον βαθμιαίο εκτοπισμό αυθεντικών παραδοσιακών στοιχείων.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Η Λαφίνα

Η Λαφίνα Όλα τα λάφια που βοσκούν όλα δροσολογιούνται Και μια λαφίνα ταπεινή δεν πάει μαζί με τ' άλλα Μόνο στ' απόσκια περπατεί, τ' απόζερβα αγναντεύει Κι όπου...

Μήλο μου κόκκινο

Μήλο μου κόκκινο Μήλο μου κόκκινο ρόιδο βαμμένο μήλο μου κόκκινο ρόιδο βαμμένο γιατί μι μάρανες το (μ)πικραμένο γιατί μι μάρανες το (μ)πικραμένο. . Πηγαίνω κι έρχομαι μα δε συ...

Μάν’ αργυρό κλωντήρι

Μάν' αργυρό κλωντήρι Μάν' αργυρό κλωντήρι μα και μαλαματένιο θέλω να σε στολίσω με πράσινα λουλούδια με κόκκινο μετάξι να πάει να προσκαλέσει συντέκνοι και μπρατίμοι του νιόγαμπρου...

ΘΡΑΚΗ

Τί με θωρείς και κρύβεσαι

Τί με θωρείς και κρύβεσαι -Τί με θωρείς και κρύβεσαι και μπαίνεις και κλειδώνεις Φτερά να κάνης να πετάς 'πέ μένα δε γλυτώνεις. - Κόψε κλωνί βασιλικό...

Είχα δέντρο στην αυλή μου

Είχα δέντρο στην αυλή μου Είχα δέντρο στην αυλή μου για παρηγοριά δική μου. Τη Δευτέρα το φυτεύω και την Τρίτη το κλαδεύω. Την Τετάρτη βγάζει φύλλα και την Πέφτ'...

Φίλοι μ’ καλώς ορίσατε

Φίλοι μ' καλώς ορίσατε Φίλοι μ' καλώς ορίσατε, φίλοι μ' αγαπημένοι. Και γώ μ' αυτό τον ερχομό πολύ ευχαριστώ σας. Ας τραγουδήσω κι' ας χαρώ κι' ας παίξω κι' ας...

ΚΡΗΤΗ

Ήθελα και να κάτεχα (Όμορφα στόλισ’ ο Θεός τον κόσμο)

Ήθελα και να κάτεχα (Όμορφα στόλισ' ο Θεός τον κόσμο) Ήθελα και να κάτεχα την εμορφή του κόσμου, το πώς επλάθη ο ουρανός πώς θεμελιώθη ο...

Μαδάρες μου Χανιώτικες

Μαδάρες μου Χανιώτικες Τρώτε και πίνετε άρχοντες και 'γω θα σας διηγούμαι..... Ωπα Ωπα Μαδάρες μου χανιώτικες... Κορφή του Ψηλορείτη Και Λασηθιώτικα βουνά Γεια σου παντέρμη Κρήτη

Τη μάνα μου την αγαπώ

Τη μάνα μου την αγαπώ Τη μάνα μου την αγαπώ γιατί πονεί για μένα, μα όχι αγάπη μου γλυκιά όσο αγαπώ εσένα. Μα ‘γώ μικρή μου σ΄αγαπώ μα συ δεν...

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΠΟΝΤΟΣ

Εγώ πόντια θα πέρω

Εγώ πόντια θα πέρω Με το μέλ’ και με το γάλαν κουβαλώ και φάζω σε Και σ’ ομμάτα̤ και σα χ̌είλι͜α φιλώ και χορτάζω σε Αν ’κ’ ελέπω σε...

Κορτσόπον λάλ’ με

Κορτσόπον λάλ' με Κορτσόπον ανημέρωτον κορτσόπον λαλ' με Κορτσόπον ανημέρωτον κορτσόπον λαλ' με Πότε θα ημερούσαι λαλ' με κι ας λαλώ σε Πότε θα ημερούσαι λαλ' με κι...

Καρδία μ’ να έσ’νε σίδερον

Καρδία μ' να έσ'νε σίδερον Καρδία μ' να έσ'νε σίδερον γεράν να μη έφερνες όλια τα τέρτια τη κοσμί, εσύ να υπόφερνες Καρδία μ' να έσ'νε σίδερον...

ΕΠΤΑΝΗΣΑ

Λοιπόν

Λοιπόν Λοιπόν Λοιπόν Ξέρεις Ρεφραίν Δεν είναι ώρα για τριαντάφυλλα, εδώ μας πνίγουν οι καημοί- μας πνίγουν οι καημοί- δεν είναι ώρα για τριαντάφυλλα σκηνές κι εγωισμοί. Τα...

Πέρδικα

Πέρδικα Εδώ σ' αυτή την γειτονιά στην παρακάτω ρούγα τη φωλιά της έχτισε μια πέρδικα μικρούλα (πώς ηθελά πολύ να την παινέψω με λουλούδια του Μαιού στεφάνια να...

Κάλαντα του Πάσχα

Κάλαντα του Πάσχα Κέρκυρα καλορίζικη τρισδυοχαριτωμένη που τ'όνομά σου ακούγεται σ'όλη την οικουμένη πέρασε η σαρακοστή που ήταν εφτά βδομάδες κι ήρθαμε να σας φέρουμε καλές σας εορτάδες Η...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Τα πουλιά του Μάη

Τα πουλιά του Μάη Εσείς πουλιά του Μάη και της Άνοιξης για χαμηλώστε λίγο τα φτερούγια σας, γράμμα έχω να σας δώσω και ψιλή-ψιλή γραφή να πάτε στην...

Το παπάκι

Το παπάκι Το παπάκι πάει, καλέ παπί το παπάκι πάει στην ποταμιά. Το παπάκι πάει στην ποταμιά, αχ να κρυφτεί μέσα στην καλαμιά. Χρυσός αϊτός, καλέ παπί χρυσός αϊτός επέρασε. Χρυσός...

Η Μαριωρή παντρεύεται (Ο Τριτσιμπίδας)

Η Μαριωρή παντρεύεται (Ο Τριτσιμπίδας) Βγήκα ψηλά στα διάσελα κι αγνάντιο στη Μπαρμπάσαινα. Στης Μπαρμπάσαινας τον κάμπο Τριτσιμπίδας κάνει γάμο. Η Μαριωρή παντρεύεται κι ούλος ο κόσμος χαίρεται. Με το γιο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Τιζ

0
Τιζ Κρούει οπίς τ' αρνόπο μου άμον ντο παρακαλώ 'κι επορώ να φέρ' ατέν ση στράταν ντο θέλω εγώ Εθαρρώ επάτεσα τη μαϊσίτσας το τραπέζ' ξάι το χάλι μ' 'κι τερεί και...

Το όνερον

0
Το όνερον Απόψ' είδα έναν όνερον μανίτσα μ' εχπαράγα σον ουρανόν επέτανα σα λίβια εταράγα Είδα πως έρθαν εμπροστά μ' τεσσάρ' νομάτ' άγγελοι είνας εκράτνεν το ψυόπο μ' και άλλος το μακέλλι Άλλος...

Το Τσιαμπασίν

0
Το Τσιαμπασίν Εκάεν και το Τσιαμπασίν κιεπέμναν τα τουβάρε γιάρ γιάρ αμάν κιεπέμναν τα τουβάρε ωχ ωχ αμάν. Κι ερούξαν σο γουρτάρεμαν τ'Όρτους τα παλικάρε γιάρ γιάρ αμάν κι ερούξαν...

Τρυγώνα

0
Τρυγώνα Ακεί πέρα σ' ορμανόπον η τρυγώνα η κορώνα έστεκεν και εποίνε ξύλα η τρυγώνα η κορώνα. Ο άντρας ατσ' έτον μυξέας η τρυγώνα η κορώνα τα ξύλα τσ' έταν οξέας η...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Ανάθεμά σε Σμύρνη

Ανάθεμά σε Σμύρνη Ανάθεμά σε Σμύρνη, την σκάλα π’ άνοιξες Που ήλθε το πουλί μου και με τ’ αφάνισες Ο ξένος απ’ τα ξένα, ποτέ δε γύρισε Βασιλικός...

Σούστα

Σούστα Το σείσμα και το λύγισμα που κάνεις του κορμιού σου, σκλαβώνουνε τον άνθρωπο μα δεν το βάνει ο νους σου. Το σείσμα και το λύγισμα κερά μου και το...

Πουλάκι ξένο

Πουλάκι ξένο Πουλάκι ξένο ξενιτεμένο πουλί χαμένο που να σταθώ Που ν' ακουμπήσω να ξενυχτήσω να ξενυχτήσω να μη χαθώ Βραδιάζει η μέρα σκοτάδι πέφτει και δίχως ταίρι που να...

Καλόν το Κάστρο της Βορριας

Καλόν το Κάστρο της Βορριας Α' παραλλαγή : -Καλόν το Κάστρο της Βορριας , μέσα νερό δεν έχει. Τρία κορίτσια Καστρινά κείνο παρακαλούνε : -Αφήστε, δράκοι, το νερό,...

Ένα πουλί θαλασσινό

Ένα πουλί θαλασσινό Ένα πουλί θαλασσινό ρωτά πουλί βουνίσιο πες μου που 'ν' τα λημέρια σου γιατί δε χαμηλώνεις στισ όμορφες ακρογιαλιές Μ' αρέσει στα ψηλά βουνά στης ερημιάς τα...

Που πας, πουλί μου, δεν το λες

Που πας, πουλί μου, δεν το λες Που πας, πουλί μου, δεν το λες, τι 'ναι το ντέρτι σου και κλαις; Πού πας και πού θα μείνης και...

Κάτω στου Άδη τα σκαλιά

Κάτω στου Άδη τα σκαλιά Κάτω στου Άδη τα σκαλιά, στου Άδη τα σκοτίδια ήλιος ποτέ δεν ανατέλλει περβόλι θεμελιώθηκε μέσα νερό δεν έχει κανείς δε το κατέει. Πέντε...

Το τέρτιν της καρτούλλας μου

Το τέρτιν της καρτούλλας μου Το τέρτιν της καρτούλλας μου δκυο μύλοι εν τ’ αλέθουν μήτε οι στράτες το χωρούν μ' οι ποταμοί που τρέχουν. Καράβι στο λιμνιώνα τυλίει τα...

Της χήρας το καλεμκερί

Της χήρας το καλεμκερί Της χήρας το καλεμκερί φωτιά να πέση να καή φωτιά να πέσ' απάνω της και κάψη το φουστάνι της.

Έβγα πεθερά στη σκάλα

Έβγα πεθερά στη σκάλα -Έβγα μάνα μου να δεις πέρδικα που σου ‘φερα, πέρδικα και περιστέρα του παπά τη θυγατέρα. -Έβγα πεθερά στη σκάλα με το μέλι...