ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση, αυτήν που αναπτύχθηκε στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων και συνδέεται με όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας εκείνης της εποχής ή -στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων- με την πρακτική της κοινωνικής αντίδρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Κατόπιν συνδέθηκε στενά με την πρακτική της εθνογένεσης, υπό την επίδραση της ρομαντικής ιδεολογίας του volksgeist.

Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της προφορικής λογοτεχνίας αποτελεί η σύνδεσή της με προγενέστερα είδη.

Η συνεχής αναδημιουργία και μετάλλαξη αποκαλύπτεται κυρίως με όσα απορρόφησε το συγκεκριμένο είδος κατά την πορεία του μέσα στον χρόνο.

Η αφομοίωση ξένων στοιχείων σχετίζεται με διαφορετικούς τρόπους ζωής, σύμφωνα με τους οποίους νέα γεγονότα καθορίζουν και επιβάλλουν τις διαδικασίες επιλογής των απορροφούμενων στοιχείων.
Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκσυγχρονισμού είχε ως αποτέλεσμα τον βαθμιαίο εκτοπισμό αυθεντικών παραδοσιακών στοιχείων.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ματζουράνα

Ματζουράνα Στης ματζουράνας τον ανθό, πλάγιασα για να κοιμηθώ λίγο ύπνο για να πάρω, την αγάπη για να δω Όνειρο είδα στον ύπνο μου, παντρεύεται η αγάπη...

Με μήνυσε η αγάπη μου

Με μήνυσε η αγάπη μου Άιντε με μήνυσε η αγάπη μου να πάω να με φιλέψει την εβδομάδα τρεις φορές Άιντε την εβδομάδα τρεις φορές το μήνα δεκαπέντε μα εγώ...

Έβγα μάνα μου

Έβγα μάνα μου Έβγα μάνα μου να δεις το ήλιο κι αν εβράδιασε πες μου να φύγω. Σήμερα εδώ, αύριο στα ξένα, στα αντραδέλφια μου τ`αγαπημένα.

ΘΡΑΚΗ

Αλεξανδρίτσα

Αλεξανδρίτσα Αλεξανδρίτσα μ' σ' αγαπώ γιατί έχεις μαύρα μάτια που σαϊτέυουν τις καρδιές, τις κάνουνε κομμάτια στης Αλεξανδρίτσας τον παχύ λαιμό έγειρα λιγάκι ν' αποκοιμηθώ Τι μου 'πες και...

Σήμερα ψάλλουν εκκλησιές

Σήμερα ψάλλουν εκκλησιές Σήμερα ψάλλουν εκκλησιές, ψάλλουν τα μοναστήρια, ψάλλει και η αγιά Σοφιά με δεκαχτώ καμπάνες. Κι' ο βασιλιάς Αλέξαντρος βαριά αποκοιμήθη κι η μάνα του τον...

Που πας, πουλί μου, δεν το λες

Που πας, πουλί μου, δεν το λες Που πας, πουλί μου, δεν το λες, τι 'ναι το ντέρτι σου και κλαις; Πού πας και πού θα μείνης και...

ΚΡΗΤΗ

Ο σταφιδιανός

Ο σταφιδιανός Μα ο σταφιδιανός σκοπός παλιώνει μα δε λιώνει κι απού ‘χει αγάπη στα κρυφά αυτός τη φανερώνει. Με το σταφιδιανό σκοπό θα σου το πω μικρή μου πως λιώνει...

Χίτλερ να μην το καυχηθείς

Χίτλερ να μην το καυχηθείς Χίτλερ, να μην το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη, ξαρμάτωτη την ηύρηκες κ' έλειπαν τα παιδιά τση, στα ξένα πολεμούσανε πάνω στην...

Ερωτόκριτος (Η συνάντηση)

Ερωτόκριτος (Η συνάντηση) Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός κι η μέρα ξημερώνει να φανερώσει ο ερώτοκριτος το πρόσωπο που χώνει. Εφάνη ολόχαρη η αυγή και τη...

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΠΟΝΤΟΣ

Έταιρε

Έταιρε Έταιρε μ' πέρνιξόν με, έταιρε μ' πέρνιξόν με, το τσαρκούλι μ' δίγω σε, το τσαρκούλι μ' δίγω σε το τσαρκούλι σ' κι θέλω, το τσαρκούλι...

Ήλεμ ασήν ανατολή

Ήλεμ ασήν ανατολή Ήλεμ ασήν ανατολή φέρομε το πουλόπομ Μη λέσμε τέαν κι πορείς και καίω το καρδόπομ Ένας ο ''ηλεν βασιλέν άλλος μερών κες κι έρται ολ...

Τη τρίχας το γεφύρ’

Τη τρίχας το γεφύρ' Ση γέφυραν, ση γέφυραν, έλα Δάφνεμ ποταμέ ση Τρίχας το γεφύριν, ε, Δάφνεμ και μυριγμένε Σίλιοι μαστόρ' εδούλευαν, έλα Δάφνεμ ποταμέ και μύριοι μαθητάδες ε, Δάφνεμ και μυριγμένε Όλεν...

ΕΠΤΑΝΗΣΑ

Το αρφαβητάρι τση αγάπης

Το αρφαβητάρι τση αγάπης Από τ΄α από τ΄ αλφα θε ν αρχίσω κόρη μου κορη μου να σ΄αγαπήσω Βη- μωρέ βήτα, βέβαια σου λέω Βήτα βέβαια στο λέω, πως...

Κάλαντα Κεφαλλονίτικα Πρωτοχρονιάς

Κάλαντα Κεφαλλονίτικα Πρωτοχρονιάς Άγιος Βασίλης έρχεται Γενάρης ξημερώνει ο μήνας που μας έρχεται το χρόνο φανερώνει. Τρα λα λα λα λα λα λα λα λα Τρα λα λα λα λα...

Οι μέρες τση βδομάδας

Οι μέρες τση βδομάδας Ω! Κυριακή (2) και βράδιωσε Ω! Κυριακή και βράδιωσε, ξημέρωσε Δευτέρα. (2) Κι όπ΄ αγαπάει (2) στη γειτονιά Κι όπ΄ αγαπάει στη γειτονιά, τη...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Ας παν να ιδούν τα μάτια μου

Ας παν να ιδούν τα μάτια μου Ας παν να ιδούν τα μάτια μου πώς τα περνάει η αγάπη μου μην ήβρε αλλού κι αγάπησε κι εμένα μ'...

Αλωνίσταινα

Αλωνίσταινα Βουνά της Αλωνίσταινας γιατί βουρκώσατε πολύ γιατί είστε δακρυσμένα Μην ο Βοριάς σας φύσηξε μην ο βαρύς Χειμώνας; Μήτε ο βοριάς μας φύσηξε μήτε ο βαρύς Χειμώνας. Μπραήμ πασάς εφάνηκε...

Μαντήλι καλαματιανό

Μαντήλι καλαματιανό Μαντήλι καλαματιανό, φορείς στον άσπρο σου λαιμό. Να σε χαρεί, να σε χαρεί, εκείνος που σε λαχταρεί. Έλα, πουλί μου έλα, αν μ' αγαπάς κι' εμένα πες το μάτια...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Τιζ

0
Τιζ Κρούει οπίς τ' αρνόπο μου άμον ντο παρακαλώ 'κι επορώ να φέρ' ατέν ση στράταν ντο θέλω εγώ Εθαρρώ επάτεσα τη μαϊσίτσας το τραπέζ' ξάι το χάλι μ' 'κι τερεί και...

Το όνερον

0
Το όνερον Απόψ' είδα έναν όνερον μανίτσα μ' εχπαράγα σον ουρανόν επέτανα σα λίβια εταράγα Είδα πως έρθαν εμπροστά μ' τεσσάρ' νομάτ' άγγελοι είνας εκράτνεν το ψυόπο μ' και άλλος το μακέλλι Άλλος...

Το Τσιαμπασίν

0
Το Τσιαμπασίν Εκάεν και το Τσιαμπασίν κιεπέμναν τα τουβάρε γιάρ γιάρ αμάν κιεπέμναν τα τουβάρε ωχ ωχ αμάν. Κι ερούξαν σο γουρτάρεμαν τ'Όρτους τα παλικάρε γιάρ γιάρ αμάν κι ερούξαν...

Τρυγώνα

0
Τρυγώνα Ακεί πέρα σ' ορμανόπον η τρυγώνα η κορώνα έστεκεν και εποίνε ξύλα η τρυγώνα η κορώνα. Ο άντρας ατσ' έτον μυξέας η τρυγώνα η κορώνα τα ξύλα τσ' έταν οξέας η...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Εγώ είμαι ορφανό παιδί

Εγώ είμαι ορφανό παιδί Εγώ 'μαι ορφανό παιδί, έχω και χήρα μάνα, η μάνα μου με στοίχισεν σ' έναν καλόν αφέντη. Αφέντης μου εν' πραματευτής εν'κι' άξιο...

Σωκιανή

Σωκιανή Αχ αμάν-αμάν Σωκιανή, Σωκιανή,η καρδιά μου σε πονεί. Αχ αμάν-αμάν Μαινεμέν' Μαινεμέν',την καρδιά μ' έχεις καμέν'. Αχ αμάν-αμάν Οντεμίσ' Οντεμισ',να καεί και να γκρεμίσ'. Αχ αμάν-αμάν Μπέργκαμα Μπέργκαμα,καζάν-καζάν βερ μπανά. Αχ αμάν-αμάν...

Ώρα ‘ναι για τη γειτονιά

Ώρα 'ναι για τη γειτονιά Ώρα ‘ναι για τη γειτονιά και για την πατινάδα Και για το πέρα μαχαλά, πό ‘χει τη νοστιμάδα Άιντε κι ας είν’...

Δέλβινο και Τσαπουρνιά

Δέλβινο και Τσαπουρνιά Αντε Δέλβινο μωρ΄Δελβινό ,Δελβινό και Τσαπουρνιά ωρέ δεν τα δίνω τα παιδιά ,δεν τα δίνω τα παιδιά ωρέ μες στη μαύρη ξενιτιά Ζάλιο ,ζάλιο αντε...

Μαρμαρωμένο σε θωρώ πωλιό μου

Μαρμαρωμένο σε θωρώ πωλιό μου Μαρμαρωμένο σε θωρώ πωλιό μου αγρίμι τω Μαδάρω και δικό μου περνάς δεν καταδέχεσαι να μείνεις δεν τα ψηφάς τα δάκρυα εμέ κι...

Ο μερακλής ο άνθρωπος

Ο μερακλής ο άνθρωπος Άιντε ν' ο μερακλής γιε μου α- ο άνθρωπος δεν πρέπει γιε μου να πεθαίνει ααα- δεν πρέπει γιε μου να πεθαίνει Όρε μον'...

Αϊτέ που κάθεσαι ψηλά

Αϊτέ που κάθεσαι ψηλά Αϊτέ που κάθεσαι ψηλά στ' 'ορος το χιονισμένο τρώεις το δρόσο του χιονιού πίνεις νερό κατάκρυο κατάκρυο. Λαγό κι αν πιάσεις γεύεσαι, περδίκι και δειπνάς το, το περδίκι.

Μη με κοιτάς που γέρασα

Μη με κοιτάς που γέρασα Ωρέ, μη με κοιτάς, ωχ μη με κοιτάς, που γέρασα. Μη με κοιτάς που γέρασα κι ασπρίσαν τα μαλλιά μου. Ωρέ, με γέρασαν, ωχ με...

Εγγλεζίτσα

Εγγλεζίτσα Έλα βρε Εγγλεζίτσα, να τα μιλήσουμε γιατ’ είδα στ’ όνειρό μου πως θα χωρίσουμε Εσύ ’σαι Εγγλεζίτσα, φεγγάρι λαμπερό που εθάμπωσες το φως μου και δεν μπορώ...

Αυτά τα μαύρα που φορείς

Αυτά τα μαύρα που φορείς, Αυτά τα μαύρα που φορείς, αυτά τα μαύρα που φορείς, Ελένη μου, εγώ θα σου τα βγάλω, και θα σε βάλω τα χρυσά,...