ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση, αυτήν που αναπτύχθηκε στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων και συνδέεται με όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας εκείνης της εποχής ή -στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων- με την πρακτική της κοινωνικής αντίδρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Κατόπιν συνδέθηκε στενά με την πρακτική της εθνογένεσης, υπό την επίδραση της ρομαντικής ιδεολογίας του volksgeist.

Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της προφορικής λογοτεχνίας αποτελεί η σύνδεσή της με προγενέστερα είδη.

Η συνεχής αναδημιουργία και μετάλλαξη αποκαλύπτεται κυρίως με όσα απορρόφησε το συγκεκριμένο είδος κατά την πορεία του μέσα στον χρόνο.

Η αφομοίωση ξένων στοιχείων σχετίζεται με διαφορετικούς τρόπους ζωής, σύμφωνα με τους οποίους νέα γεγονότα καθορίζουν και επιβάλλουν τις διαδικασίες επιλογής των απορροφούμενων στοιχείων.
Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκσυγχρονισμού είχε ως αποτέλεσμα τον βαθμιαίο εκτοπισμό αυθεντικών παραδοσιακών στοιχείων.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Η αγάπη μου παντρεύεται

Η αγάπη μου παντρεύεται Η αγάπη μου παντρε- λέει παντρεύεται και παίρνει τον εχθρό μου δεν το 'χω πως παντρεύεται Άιντε δεν το 'χω πως παντρε- λέει παντρεύεται και...

Όσα βουνά κι αν πέρασα

Όσα βουνά κι αν πέρασα Όσα βουνά κι αν πέρασα, όλα τα παραγγέλνω, βουνά μ' να μη, βουνά μ' να μη χιονίσετε, βουνά μ' να μη χιονίσετε, κάμποι μην...

Με μήνυσε η αγάπη μου

Με μήνυσε η αγάπη μου Άιντε με μήνυσε η αγάπη μου να πάω να με φιλέψει την εβδομάδα τρεις φορές Άιντε την εβδομάδα τρεις φορές το μήνα δεκαπέντε μα εγώ...

ΘΡΑΚΗ

Βάλε κινά στα χέρια σου

Βάλε κινά στα χέρια σου Βαλε κινά στα χέρια σου, στα πέντε σου δαχτύλια, που κάτσαν και κεντήσανε της προίκας τα μαντήλια. Όταν σ' εγέννα η μάνα...

Κάτω στον ‘Αγι · Θόδωρο

Κάτω στον 'Αγι · Θόδωρο Κάτω στον 'Αγι · Θόδωρο, στον 'Αγι-Κωσταντίνο, δώδεκα κάτια ο χορός και δεκαχτώ μπαλαϊστρες, λύκος επήρε το παιδί μεσ' από τις μπαλαϊστρες. Και...

Όλ’ οι λιγνοί αλλάξανε

Όλ' οι λιγνοί αλλάξανε Όλ' οι λιγνοί αλλάξανε κι' όλοι λαμπροφορέσαν, μα γω λιγνός δεν άλλαξα, δεν ελαμπροφορέσα, Μόν' μια Λαμπρή, μια Κυριακή, μιαν πίσημον ημέρα, παίρνω τα...

ΚΡΗΤΗ

Κάλαντα Λαζάρου

Κάλαντα Λαζάρου Αν είναι με το θέλημα και με τον ορισμό σας Λαζάρου την Ανάσταση να πω στ'αρχοντικό σας Σήμερον έρχεται ο Χριστός, ο επουράνιος Θεός εν τη πόλει...

Τούτο το μήνα

Τούτο το μήνα Τούτο το μήνα, τον από πάνω τον από πάνω τον παραπάνω αϊτός εβγήκε να κυνηγήσει, να κυνηγήσει και να γυρίσει Δεν εκυνήγα αϊτούς και λάφια μόν' εκυνήγα...

Ερωτόκριτος (Το φανέρωμα)

Ερωτόκριτος (Το φανέρωμα) Ήθελε κι άλλα να του πει μα η ομιλιά δε σώνει, πέφτει στη γης άσπρη και κρυγιά μπλιό παρ' από το χιόνι. Εκείνος μπλιό...

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΠΟΝΤΟΣ

Σον θεό εφτάγω τάμα

Σον θεό εφτάγω τάμα Σον θεό έφταγω τάμα ντε συρές τον πόνον μάνα ντε συρές τον πόνο μάνα και εγέννεσες εμέν Μάνα ξέρτς πως αγαπώ σε εντροπή κεν, να ρώτησε αν...

Σεράντα μήλα κόκκινα

Σεράντα μήλα κόκκινα Σεράντα μήλα κόκκινα πούλι μ' Σεράντα μήλα κόκκινα γιάβρι μ' Σ' έναν μαντίλ' δεμένα. Σ' έναν μαντίλ' δεμένα. Σεράντα σεβντάς κι αν εφτάς πούλι μ' Σεράντα σεβντάς...

Για ελα αδακά

Για ελα αδακά Για έλα αδακά, μη στέκ’ς και πλάν καικά Έλα σ’ εμόν το γιάν’, παρχάρ’ και τουτουγιάν’ Τα χ̌είλι͜α τ’ς άμον μέλ’, το φίλεμα μ’ ’κι θέλ’ κι εγώ...

ΕΠΤΑΝΗΣΑ

Λοιπόν

Λοιπόν Λοιπόν Λοιπόν Ξέρεις Ρεφραίν Δεν είναι ώρα για τριαντάφυλλα, εδώ μας πνίγουν οι καημοί- μας πνίγουν οι καημοί- δεν είναι ώρα για τριαντάφυλλα σκηνές κι εγωισμοί. Τα...

Οι μέρες τση βδομάδας

Οι μέρες τση βδομάδας Ω! Κυριακή (2) και βράδιωσε Ω! Κυριακή και βράδιωσε, ξημέρωσε Δευτέρα. (2) Κι όπ΄ αγαπάει (2) στη γειτονιά Κι όπ΄ αγαπάει στη γειτονιά, τη...

Το αρφαβητάρι τση αγάπης

Το αρφαβητάρι τση αγάπης Από τ΄α από τ΄ αλφα θε ν αρχίσω κόρη μου κορη μου να σ΄αγαπήσω Βη- μωρέ βήτα, βέβαια σου λέω Βήτα βέβαια στο λέω, πως...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Ας παν να ιδούν τα μάτια μου

Ας παν να ιδούν τα μάτια μου Ας παν να ιδούν τα μάτια μου πώς τα περνάει η αγάπη μου μην ήβρε αλλού κι αγάπησε κι εμένα μ'...

Μαύρα μάτια στο ποτήρι

Μαύρα μάτια στο ποτήρι Μαύρα μά-, καλέ κοντούλα, μαύρα μάτια στο ποτήρι. Μαύρα μάτια στο ποτήρι, γαλανά στο παραθύρι. Δώσ’ μου τα, καλέ κοντούλα, δώσ’ μου τα να τ’ αγοράσω. Δώσ’...

Ένας λεβέντης στο Μωριά

Ένας λεβέντης στο Μωριά Ένας λεβέ- μωρέ παιδιά, ένας λεβέντης στο Μωριά, ένας λεβέντης στο Μωριά που 'χει περίσσεια λεβεντιά. Κορίτσα σα- γεια σας παιδιά, κορίτσα σαν κρύα νερά, κορίτσα σαν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Τιζ

0
Τιζ Κρούει οπίς τ' αρνόπο μου άμον ντο παρακαλώ 'κι επορώ να φέρ' ατέν ση στράταν ντο θέλω εγώ Εθαρρώ επάτεσα τη μαϊσίτσας το τραπέζ' ξάι το χάλι μ' 'κι τερεί και...

Το όνερον

0
Το όνερον Απόψ' είδα έναν όνερον μανίτσα μ' εχπαράγα σον ουρανόν επέτανα σα λίβια εταράγα Είδα πως έρθαν εμπροστά μ' τεσσάρ' νομάτ' άγγελοι είνας εκράτνεν το ψυόπο μ' και άλλος το μακέλλι Άλλος...

Το Τσιαμπασίν

0
Το Τσιαμπασίν Εκάεν και το Τσιαμπασίν κιεπέμναν τα τουβάρε γιάρ γιάρ αμάν κιεπέμναν τα τουβάρε ωχ ωχ αμάν. Κι ερούξαν σο γουρτάρεμαν τ'Όρτους τα παλικάρε γιάρ γιάρ αμάν κι ερούξαν...

Τρυγώνα

0
Τρυγώνα Ακεί πέρα σ' ορμανόπον η τρυγώνα η κορώνα έστεκεν και εποίνε ξύλα η τρυγώνα η κορώνα. Ο άντρας ατσ' έτον μυξέας η τρυγώνα η κορώνα τα ξύλα τσ' έταν οξέας η...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Ανάθεμά τα τα βουνά με το ζακόνι πόχουν

Ανάθεμά τα τα βουνά με το ζακόνι πόχουν Ανάθεμά τα τα βουνά με το ζακόνι πόχουν, το καλοκαίρι κίτρινα και το χειμώνα μαύρα, και την πικρή την...

Βοσκέ-βοσκέ

Βοσκέ-βοσκέ Βοσκέ-βοσκέ τα πρόβατα λάλει τα παρά πάνω να βρουν αέρα τα οζά και χόρτα για να φάνε. Να βρεις και συ βοσκέ πράμα να μας φιλέψεις -Σαν τι να βρω...

Στη βρύση στα Τσερίτσαινα

Στη βρύση στα Τσερίτσαινα Στη βρύση στα Τσερίτσαινα,στο πα-μωρέ-στον πάτο απο τη χώρα. Μπουλουπασάδες, άχ γειά σας παιδιά, Μπουλουπασάδες κάθονταν. Μπουλουπασάδες κάθονταν,κι όλο μωρε κι όλο Μαργαριτιώτες. Κι αγνάντευαν, αχ γειά...

Καμωματού σμυρνιά

Καμωματού σμυρνιά Το ξέρεις πόσο σε λατρεύω, καμωματού σμυρνιά σαν νυχτοπούλι ξενυχτάω μέσα στη γειτονιά Στη γειτονιά που με γελούνε, γλυκά σαν σε κοιτώ μα γώ το ξέρω και το βλέπω μα...

Όταν μ’ εγέννας, μάνα μου

Όταν μ' εγέννας, μάνα μου Όταν μ' εγέννας, μάνα μου, γιατί δεν με το είπες πως εχ' ο κόσμος βάσανα και η αγάπη πίκρες ; -Όταν σ'...

Αντρονίκη

Αντρονίκη Εμαθετέ τι εγίνην στα μέρη της Ελλάς Ντύθην η Αντρονίκη ρούχα Ευρωπαϊκά Φορεί τα παντελόνια τσε πάει στον καφενέ Τον καφετζήν προστάζει καφέ και ναργελέ Ζητά τσε ενα...

Σαρανταπέντε Κυριακές

Σαρανταπέντε Κυριακές Σαρανταπέντε Κυριακές κι εξήντα δυο Δεύτερες, δεν είδα την-αχάει-δεν είδα την αγάπη μου, αμάν δεν είδα την αγάπη μου. Δεν είδα την αγάπη μου, την αγαπητικιά...

Κωσταντή, βρε Κωσταντη

Κωσταντή, βρε Κωσταντη, Κουσταντή, βρε Κουσταντη, Κουσταντή, καλό παιδί, (δις) πέρνα να περάσουμι, πέρνα να, βρε, πέρνα να, πέρνα να περάσουμι (δις) δω στουν πέρα μαχαλά και στην κάτου γειτονία. Άρισες δεν...

Παν τα πουλάκια στη βοσκή

Παν τα πουλάκια στη βοσκή Παν τα πουλάκια στη βοσκή κι' οι όμορφες στο πλέμα, χαϊδεμένο μου πουλί Πήρα και γω το γλήγορο να πα να τον...

Μπιρμπίλης

Μπιρμπίλης Αιντε Μπιρμπίλη μ’ που ξεχείμασες τούτο το βαρύ χειμώνα,οπωπώ Μπιρμπίλη μου, Αιντε ξεχείμασα μωρε παιδιά μ’ στον Αλμυρό και τα πρόβατα τα χάσαμε τα γίδια κινδυνεύουν,μωρ’Μπιρμπίλη μου και τα...